Een creatief probleem oplossen: doe niets!
Om een creatief probleem op te lossen, moet je toch aanpakken?
Je ontdekt dat het huis dat je tekent scheef staat, terwijl je vindt dat het recht moet zijn. Wat doe je? De meeste mensen vinden het een probleem, gaan gummen en opnieuw tekenen, opdat er een recht huis staat. Voor anderen is het een minder groot probleem. Hoe kan dat?
Zolang je met een open hart en open mind waarneemt, ervaar je geen probleem, maar speelruimte om te onderzoeken hoe je het huis recht kan laten staan. Er zijn geen fouten, maar mogelijkheden. Je kunt ook je idee, dat het een recht huis moet worden, loslaten en verder gaan met het scheve huis in je tekening. Zo blijf je in een flow.
Problemen ontstaan vanuit het goed-fout denken
Zodra je denkt vanuit goed en fout (ik noem dat drakendenken), word je gericht op het juiste doen. Dit heeft grote invloed op het creatieve proces. Je moet er voor zorgen dat je het goede bereikt en het foute voorkomt. Dat levert spanning op. Als het fout gaat, moet je het probleem oplossen door je werk te verbeteren.
Liever niet willen voelen
Door je drakendenken ervaar je ook emoties. Blijdschap, voldoening of trots als het goed gaat, angst, verdriet, schaamte, spanning, schuld of moedeloosheid als het fout gaat. Deze laatste emoties vinden we vaak moeilijk om te voelen. Als reactie daarop, gaan we nadenken en willen we zo snel mogelijk het probleem oplossen. Daarmee verdwijnen die gevoelens immers ook. Maar op deze manier leer je niet om deze gevoelens echt te voelen en te verwerken. Zonder de verwerkingservaring wordt het steeds lastiger om de gevoelens te ervaren. Alleen al van het idee dat je dat je ze echt gaat voelen, krijg je al een naar gevoel! Onbewust geef je hierdoor je goed fout denken meer macht dan nodig is.
Doe niets
De volgende keer dat je een creatief probleem ervaart, ga je niet meteen repareren of fixen,. Je richt je aandacht op wat er in jou gebeurt. Voel dat je ervaart dat er iets mis is en realiseer je dat het creatieve probleem is ontstaan, door je gedachten over wat er fout is. Maar wat als die gedachte niet klopt? Onderzoek de mogelijkheid dat er niets fout is gegaan! Je mag dit maken!
Opluchting of spanning?
De ene keer ervaar je een opluchting! Oh, ja, er is niet echt iets fout. Ik dacht het alleen maar. De andere keer ontstaat er spanning: maar het is toch fout? Hoe kan je dit niet fout vinden? Ik kan het hier niet mee eens zijn! Daarmee word je je bewust van wat je denkt. Welke argumenten je gebruikt om het fout-zijn te bewijzen. Durf ook de bijbehorende spanning te gaan voelen. Adem rustig door, terwijl je het besef tot je doordringen: ik mag vinden dat het fout is en dat ik dit mag maken. Mijn werk mag er zo zijn. Alleen als het te veel spanning geeft, stop je de oefening.
Het resultaat kan verrassend zijn.
Wat gebeurt hier?!
Het is al weer tien jaar geleden, dat ik dit voor het eerst uitprobeerde met een cursiste. Die ervaring maakte meteen diepe indruk op me.
Anneke is zo ontevreden over haar schilderij, dat ze het wil weggooien. Omdat ik gezien heb, dat ze eerder intens verbonden aan haar werk werkte, verwacht ik dat een drakengedachte roet in het eten heeft gegooid. Ze vertelt me over haar onvrede en ik vraag aan haar: “En wat als er nou niks mis is? Als je dit volledig kan omarmen?” Ze kijkt me vragend aan. “Kijk eens naar je werk, zonder het oordeel. Vanuit de intentie dat dit er mag zijn.” We kijken samen, in stilte, naar haar werk. Opeens worden haar ogen groot van verbazing. “Wat gebeurt hier?” roept ze verbijsterd. “Evelien, wat doe je? Alles verandert!” Ik ben verbaasd over haar reactie: ik doe niets! Ik word ook nieuwsgierig, want wat is er veranderd? Voor mij ziet het werk er nog hetzelfde uit. Ik verzegel mijn mond, zodat ik niet reageer en zij ongestoord in haar proces blijft. Na een tijdje kijkt ze me blij en verwonderd aan en is er ruimte voor mijn vraag. “Wat gebeurde er?” “Alle frustratie loste op en toen kon ik weer verbinding maken. Nu is het goed.”
Als draken dit gaan toepassen
Ondertussen heb ik dit proces al vele malen meegemaakt, zowel bij mezelf als bij mijn cursisten en ik blijf het een magisch proces vinden. Een probleem oplossen door aanwezig te zijn, zonder oplossingsgericht handelen. Tegelijkertijd weet ik dat het geen quick fix is voor creatieve problemen. Zodra je draken vinden dat je probleem geen probleem mag zijn of dat je je emoties moet voelen, verstoor je de basisveiligheid, dat alles er mag zijn. Je bent dan via het ‘niets doen’ aan het gebruiken om toch iets aan je probleem te het doen! Daarmee blokkeer je het proces om het probleem uit zichzelf, in eigen tempo, te laten oplossen.